Sala renesansowa z galerią malarstwa zachodnioeuropejskiego

Ozdobą największej sali tarnogórskiego Muzeum jest drewniany, bogato zdobiony i polichromowany strop, datowany na pierwszą połowę XVII wieku. Odkryto go podczas remontu budynku w 1956 roku i poddano wówczas uzupełnieniom. Wśród wyposażenia pomieszczenia wyróżnia się skrzynia włoska z XVI wieku, XVIII-wieczne skrzynie dworskie oraz inkrustowane krzesła i ława z połowy XIX stulecia. Tutaj prezentowany jest również jeden z najsłynniejszych zbiorów Muzeum, czyli kolekcja malarstwa zachodnioeuropejskiego.

Twórcą tej kolekcji był ks. infułat dr Michał Lewek (1878–1967), długoletni proboszcz parafii św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Tarnowskich Górach – postać tyleż zasłużona dla lokalnej społeczności, co kontrowersyjna. Powstanie zbioru wiązane jest z okresem jego posługi w Pławniowicach u hrabiego Ballestrema oraz pobytem w Berlinie, gdzie pracował w latach 1911–1920. W zakupach pomagał mu znany historyk sztuki, ks. Szczęsny Dettlof, profesor Uniwersytetu Poznańskiego. Cenne obrazy zostały nabyte przez Muzeum w Tarnowskich Górach i Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej w latach 1965–1966. Dwadzieścia cztery obrazy, z których tylko część jest stale prezentowana, pochodzą z wieków od XVI do początku XX. Są to głównie dzieła malarstwa flamandzkiego, holenderskiego i włoskiego. Reprezentują one wyrównany i wysoko oceniany poziom artystyczny. Wśród zaprezentowanych dzieł można wyróżnić przedstawienia o charakterze religijnym, grupę portretów oraz przykłady scen rodzajowych.

Najliczniejsze są te pierwsze. To m.in. Matka Boska z Dzieciątkiem i świętymi Starego Testamentu, dzieło powstałe w XVI wieku i wiązane z kręgiem malarstwa florenckiego. Ciekawą historię ma Chrzest Chrystusa z pierwszej połowy XVII wieku, pochodzący z bolońskiej szkoły Carraccich z kręgu Francesco Albaniego. Jak ustalono, obraz został przywieziony do Polski w 1808 roku przez babkę wieszcza narodowego Zygmunta Krasińskiego, Antoninę z Czackich Krasińską. Na uwagę zasługuje też niewielki, malowany na blasze miedzianej i nawiązujący do twórczości Rembrandta obraz Zburzenie Jerozolimy, przypisywany austriackiemu malarzowi, czynnemu w XVIII wieku, Johannowi Georgowi Trautmannowi. Również na blasze, malarską emalią, zwaną limuzyńską, zostało wykonane Narodzenie Pana Jezusa, przypisywane Martinowi Didierowi, czynnemu w XVI wieku we francuskim Limognes. Obraz należy do unikalnych, nie tylko w polskich zbiorach, wykonanych tą techniką dzieł. Niezwykły, ze względu na twórcę, jest niewielki obraz z połowy XVII wieku przedstawiający Kuszenie Świętego Antoniego. Jego autorem jest Dawid Teniers Młodszy, jeden z najwybitniejszych flamandzkich malarzy doby baroku. Podobne jego dzieło zdobi galerię Wallraf-Richartz-Museum w Kolonii.

Portrety reprezentują Portret mężczyzny w koronkowym kołnierzu, dzieło malarstwa północnego z lat około 1630–1635, Portret Ferdynanda II Habsburga z drugiej tercji XVII wieku, malowany według obrazu Justusa Sustermansa oraz Portret Hendrika van Deventera, autorstwa holenderskiego malarza Thomasa van der Wilta z 1703 roku. Wśród scen rodzajowych wyróżniają się scena w Wartowni z porzuconymi elementami uzbrojenia, przypisywana jednemu z wielu naśladowców Dawida Teniersa Młodszego, oraz Scena w porcie w Neapolu z grupą wschodnich kupców, morską latarnią i Wezuwiuszem w tle, obraz sygnowany przez czynnego w Amsterdamie Johanna Lingelbacha, reprezentujący XVII-wieczne malarstwo niderlandzkie.

Odkrycie wielu sygnatur, określenie autorstwa, a także losów niektórych z dzieł było efektem prac badawczo-konserwatorskich, prowadzonych na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, głównie przez dr Aleksandrę Holę. Konserwacja kilku z obrazów została sfinansowana z funduszy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a następnie nagrodzona przez Marszałka Województwa Śląskiego.

Wystawy czasowe

Na nowe wystawy czasowe zapraszamy we wrześniu 2019 roku

Wystawy poza siedzibą

Zgładzona formacja. Policja Województwa Śląskiego 1922–1939 (16.04.2019–8.05.2019, Przystanek Historia Centrum Edukacyjne IPN w Katowicach im. Henryka Sławika, Katowice, ul. św. Jana 10, III piętro)