Od milicji do policji. Geneza i rozwój polskich formacji porządkowych na Górnym Śląsku 1918–1939

Wystawa czynna od 26.06.2022


Wystawa plenerowa przygotowana została z okazji stulecia powołania Policji Województwa Śląskiego i przyłączenia części Górnego Śląska do Polski. Zrealizowana została pod honorowym patronatem Arkadiusza Czecha, Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry.
Na ekspozycji przybliżono historię formacji policyjnych utworzonych na Górnym Śląsku przed 1922 r. Pierwsze z nich powstały na terenach Śląska Cieszyńskiego i miały na celu chronić ludność polską zamieszkałą na tych terenach. Były to: Żandarmeria Krajowa Księstwa Cieszyńskiego, Milicja Polska Księstwa Cieszyńskiego, Milicja Śląska. Pierwsza tego typu formacja złożona z mieszkańców pruskiej części Górnego Śląska to Milicja Górnośląska. Powstała ona m.in. z inicjatywy gen. Józefa Hallera we wrześniu 1919 r. i działała do końca stycznia 1920 r. Do jej zadań należała ochrona polskiej administracji na terenach Górnego Śląska, które zostałyby przyłączone do II Rzeczypospolitej. Dalsze dzieje polskich formacji porządkowych w regionie związane są także z okresem polsko-niemieckiej rywalizacji o jego teren. W wyniku II powstania śląskiego zostaje rozwiązana niemiecka Policja Bezpieczeństwa (Sicherheitspolizei), a w jej miejsce powstaje Policka Plebiscytowa (Abstimmungs-polizei) przemianowana wkrótce na Policję Górnego Śląska (Polizei Oberschlesien). W tej parytetowej formacji, dowodzonej przez aliantów, służyli zarówno Niemcy i Polacy. W okresie III powstania śląskiego ci drudzy weszli w skład Żandarmerii Górnego Śląska w strukturach której wyodrębniono z czasem Żandarmerię Polową Górnego Śląska złożoną z najlepiej wyszkolonych funkcjonariuszy. Miała ona zwalczać patologie w oddziałach powstańczych oraz brała udział w regularnych walkach z Niemcami. Ostatnim etapem tworzenia polskich formacji policyjnych na Górnym Śląsku było powołanie 17 czerwca 1922 r. Policji Województwa Śląskiego. Jej genezie, strukturze, funkcjonariuszom i ich służbie poświęcono drugą część wystawy.
Autorami ekspozycji są Zbigniew Gołasz (Muzeum w Gliwicach) i dr Krzysztof Gwóźdź (Muzeum w Tarnowskich Górach), a graficznie przygotował ją Bogusław Nikonowicz (Niko Studio). Jej realizację wsparło Śląskie Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach oraz Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „Miksyl”. Patronat medialny nad wystawą objęły redakcje Tygodnika „Gwarek” i dwumiesięcznika „Montes Tarnovicensis”. Wernisaż wystawy odbędzie się 26 czerwca 2022 r. o godzinie 16.00 na Rynku w Tarnowskich Górach, gdzie będzie dostępna do końca sierpnia.

dr Krzysztof Gwóźdź


Plakat wystawy

Muzeum online

Wystawy czasowe

Ubierało nas Tarmilo

Wystawa czynna od 14 maja do 27 listopada 2022 roku

Od milicji do policji. Geneza i rozwój polskich formacji porządkowych na Górnym Śląsku 1918–1939

Wystawa czynna od 26 czerwca 2022 roku (Rynek w Tarnowskich Górach)