menu - kliknij by rozwinąć


Dział Sztuki

Zbiory Działu Sztuki najmniej liczne, wyróżniają się jednak kilkoma interesującymi kolekcjami. Gromadzone są w nim przedmioty i dzieła sztuki związane z historią i kulturą miasta i powiatu, a także twórczością artystów miejscowych. Znaczniejsze grupy tworzą zbiory malarstwa, rzemiosła artystycznego, a głównie wyrobów cynowych, medalierstwa, sobiesciana, a od niedawna fotografii artystycznej.

Najcenniejszym jest zbiór malarstwa europejskiego zakupiony w latach 1965-1966 od wieloletniego proboszcza tarnogórskiego ks. infułata dr. Michała Lewka – wybitnego kapłana, społecznika i patrioty. Są to obrazy głównie szkół flamandzkiej, holenderskiej i włoskiej z wieków od XVI do początku XX. Reprezentują one wyrównany wysoki poziom artystyczny. Zakończono niedawno program badawczo-konserwatorski zbioru prowadzony w ASP w Krakowie. Przyniósł on już znakomite wyniki. Ostatnio np. ustalono autorstwo jednego z portretów i tożsamość przedstawionej osoby. Autorem jest flamandzki artysta Thomas de Wilt, który w 1703 roku sportretował znanego i cenionego do dziś lekarza i badacza Hendricka van Deventera. Wcześniej zbadano i zakonserwowano świetny obraz malarstwa północnego z XVII wieku „Portret mężczyzny w czarnym stroju”. Praca została wyróżniona I nagrodą Marszałka Województwa Śląskiego w konkursie na „Najważniejsze wydarzenie muzealne roku 2006″. Na uwagę zasługują flamandzkie i holenderskie portrety m. in.:„Portret mężczyzny w kryzie” oraz pejzaże: „Scena w porcie”, tworzącego w Holandii Johanna Lingelbacha, i „Zburzenie Jerozolimy”, malowany na blasze, przypisywany XVIII-wiecznemu malarzowi austriackiemu Johannowi Trautmannowi. Malarstwo włoskie reprezentują „Matka Boska z Dzieciątkiem i świętymi Starego Testamentu” z XVI wieku, czy „Chrzest Chrystusa” wiązany z bolońską szkołą Carraccich.

Do znaczniejszych należy należy kolekcja ponad 130  wyrobów cynowych od XVII do początku XX wieku. Są to wytwory   głównie śląskich rzemieślników (Nysa, Świdnica, Wrocław, Legnica, Kłodzko), ale też niewielka ilość z innych regionów Polski, a nawet Europy (Węgry, Szwajcaria, Berlin, Saksonia). Najstarsze są dwa XVII-wieczne półmiski wykonane w Ząbkowicach Śląskich.  XVIII-wieczne wyroby to talerze, barokowe lichtarze, kufle, dzbany, kubki pochodzące z konwisarni w Nysie, Wrocławiu, Ząbkowicach Śląskich, Legnicy, Kłodzku, Kamiennej Górze. Są to prace m. in. konwisarzy: Friedricha Gotloba Langego czynnego we Wrocławiu, Jaohanna Carla Heckera czynnego w Legnicy, Eliasa Gottlieba Haubera czynnego w Kamiennej Górze, Carla Augusta Brixa czynnego w Chojnowie. XIX – wieczne  kufle, misy, klasycystyczne lichtarze, teryny wykonano m. in. w warsztatach nyskich Johanna Friedricha Mixa, Traugotta Müllera , w Ząbkowicach Śląskich u Carla Przibilli, w Świdnicy u Reinholda Christopha Tietje, w Złotoryji u Johanna Traugotta Klimckerta, we Wrocławiu u Ferdinanda Thomasa Wecka. Przedmioty te zdobione są rytym ornamentem o motywach roślinnych i figuralnych.  Z przełomu wieków XIX i XX pochodzą secesyjne naczynia zdobione wypukłym ornamentem animalistycznym i kwiatowym.

Przekazany przez Stowarzyszenie zbiór pamiątek – 24 artefakty związane z tarnogórskimi cechami rzemieślniczymi to m.in. XVII- XVIII- i XIX- wieczne wilkomyz zawieszkami, drewniane obesłanie cieśli i kołodziejów z 1907 r., godła cechowe z XVII i XVIII w. Na uwagę zasługują cztery skrzynie cechowe, z których najstarsza – cieśli i kołodziejów – nosi datę 1700, jest polichromowana i zdobiona plastycznymi emblementami cechowymi. Do rzadko spotykanych należą dwa godła cechowe, obraz i fragment chorągwi, wszystkie malowane na płótnie w XVII wieku.

Obszerny zbiór stanowią sobiesciana. Znalazły się w nim wizerunki olejne i graficzne króla (np. XVII- wiecznego francuskiego miedziorytnika Simona Toyes Tomassina, czy holenderskiego Pietera Stevensa) a także widoki bitwy wiedeńskiej.Szczególnie interesujący ze względu na autora, prawdopodobnie tarnogórzanina – Zygmunta Grimmera – jest obraz namalowany w 1840 roku „Powitanie króla Jana III Sobieskiego przez wiedeńczyków”. Rzeźbiarskie przedstawienie króla to konny projekt pomnika autorstwa Jana Raszki i popiersie z pracowni braci Łopieńskich. Ciekawy jest zbiór ponad 30 medali i plakiet związanych z królem, jego potomkami oraz wybitych z okazji 250., 300., i 350. rocznicy zwycięstwa pod Wiedniem. Szczególnie cenne są medale wybite w czasach panowania Sobieskiego: dwa z 1683 roku – wrocławskiego medaliera Johanna Kittela oraz wybity w Wiedniu z panorama miasta i fragmentem bitwy. Srebrny medal z 1675 roku autorstwa Jeana Maugera, z popiersiem Ludwika XIV, wybity został z okazji przesłania orderów Janowi III w roku podpisania w Jaworowie tajnego układu między Polską i Francją. Z 1692 roku pochodzi medal Ligi Antytureckiej autorstwa Georga Hautscha. Z potomkami króla związane są dwa: z 1719 roku wybity z okazji zaślubin Klementyny Sobieskiej z pretendentem do angielskiego tronu Jakubem Stuartem, oraz medalik z 1862 roku, wybity na pamiątkę odnalezienia zwłok synów króla – Jakuba i Konstantego – i uczczenia ich pomnikiem w kościele w Żółkwi. Na uwagę zasługują elementy uzbrojenia z XVII wieku szable, zbroje, a także pięknie zdobiona szkofia, czy pasy kontuszowe.

Zbiory rzemiosła artystycznego, poza cyną, to: fajanse, szkło, porcelana. Warto jednak zwrócić uwagę na unikalny wilkom fajansowy pszczelarzy z drugiej połowy XVIII wieku pochodzący z Prószkowa koło Opola, czy ozdobny wazon z Delft z XVIII wieku.

Dział Sztuki posiada też niewielki zbiór mebli. Najbardziej interesujące stanowią wyposażenie sali z renesansowym stropem. Są to dwie skrzynie dworskie z XVII i XIX wieku, neorenesansowa płaskorzeźbiona ława, i intarsjowane krzesła. W zbiorze znajdują się też meble stanowiące typowe wyposażenie mieszczańskich domów na przełomie XIX i XX wieku (szafy, wertiko, kanapa, biurko, krzesła, secesyjny kredens).

Dział gromadzi też prace tarnogórskich artystów plastyków z zamiarem utworzenia w przyszłości galerii sztuki współczesnej. Jest to kilkadziesiąt obrazów olejnych, grafik i rysunków twórców miejscowych oraz artystów śląskich, którzy prezentowali tematykę tarnogórską. Nieliczne pochodzą z okresu międzywojennego. Starsze pokolenie reprezentują pejzaże Józefa Machwitza, absolwenta monachijskiej Akademii Sztuki, Juliusza Tokarskiego, Jana Szlegera i tworzących współcześnie, np. malarza i witrażysty prof. Wernera Lubosa, rzeźbiarza Jerzego Liska, czy przedstawiciela młodego pokolenia, grafika Witolda Zaręby. Na uwagę zasługują też nieliczne lecz interesujące XVIII- i XIX-wieczne obrazy lokalnych twórców. Należą do nich wizerunki św. Barbary: malowany na desce z XVIII wieku i dwustronny obraz feretronowy ze św. Barbarą ukazaną na tle pejzażu spod Tarnowskich Gór, z pracującymi gwarkami i budynkiem maszyny parowej oraz na odwrociu z postaciami Apostołów Piotra i Pawła.

Muzeum, jako jedno z pierwszych w regionie, zbiera fotografię artystyczną miejscowych twórców oraz tematycznie związaną z miastem. Do najnowszych nabytków należy kolekcja ponad 500 negatywów wykonanych przez wybitną artystkę Zofię Rydet, a obrazujących tarnogórzan podczas lokalnego święta „Dni Tarnogórskich Gwarków” w latach 1964 – 1973.

Dział Sztuki systematycznie powiększa swoje zbiory we wszystkich reprezentowanych dziedzinach. Ostatnio szczególną uwagę zwrócono na regularnie nabywanie współczesnych dzieł twórców związanych z miastem i jego okolicami, co wiąże się z coraz liczniejszą grupą absolwentów wyższych uczelni artystycznych.


Muzeum w Tarnowskich Górach wszelkie prawa zastrzeżone 2017

MUZEUM W TARNOWSKICH GÓRACHURZĄD MIASTA W TARNOWSKICH GÓRACH